Bipolar I, klinik değerlendirmede en az bir mani dönemi öyküsünün önemli olduğu bir tanı grubudur. Bu sayfa tanı koymaz; tanı için psikiyatri uzmanı veya yetkin ruh sağlığı profesyoneli değerlendirmesi gerekir.
Kısa tanım
Bipolar I, duygu durumun belirgin biçimde yükseldiği, enerji ve etkinlik düzeyinin alışılmışın üzerine çıktığı mani dönemleriyle ilişkilidir. Bazı kişilerde bu tabloya çökkünlük dönemleri de eşlik edebilir; ancak hangi örüntünün bulunduğu ancak ayrıntılı klinik görüşmeyle anlaşılır.
Gündelik duygu değişimlerinden farkı
Günlük yaşamda herkesin enerjisi, uykusu veya morali zaman zaman değişebilir. Bipolar I bağlamında değerlendirilen değişiklikler ise kişinin işlevselliğini, ilişkilerini, kararlarını veya güvenliğini etkileyebilecek kadar belirgin olabilir. Bu nedenle yalnızca tek tek belirtilere bakarak kendine etiket koymak sağlıklı değildir.
Mani neden önemlidir?
Mani; düşünce hızında artış, dürtüsellik, uyku gereksiniminde azalma, aşırı özgüven veya riskli davranışlar gibi belirtilerle birlikte görülebilir. Ancak bu özelliklerin hangi durumda mani olarak değerlendirileceği, başka nedenlerle nasıl ayırt edileceği ve kişide ne kadar işlev kaybı oluşturduğu uzman incelemesi gerektirir. Ayrıntılı açıklama için Mani Nedir? sayfasına bakabilirsiniz.
Tanı neden uzman değerlendirmesi gerektirir?
Bipolar I değerlendirmesinde kişinin yaşadığı dönemlerin süresi, şiddeti, eşlik eden belirtiler, uyku düzeni, işlevsellik değişimi ve başka tıbbi ya da ruhsal etkenler birlikte ele alınır. Bu nedenle güvenilir değerlendirme, kendi kendine karar vermek yerine Tanı Süreci içinde uzman görüşmesiyle yapılmalıdır.
Ne zaman güvenlik önceliklidir?
Belirgin kontrol kaybı, ağır dürtüsellik, gerçeklik değerlendirmesinde bozulma, kendine ya da başkasına zarar verme riski veya kişinin yalnız kalmasının güvenli görünmediği durumlarda beklemeden destek aranmalıdır. Böyle bir risk varsa Kriz Anında Ne Yapılmalı? sayfasındaki güvenlik adımlarını izleyin; Türkiye’de 112’yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
İlgili sayfalar
Uzman gözden geçirme notu
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi için psikiyatri uzmanına başvurun. Yayın öncesi veya düzenli aralıklarla uzman gözden geçirmesi önerilir.
Kaynaklar
- National Institute of Mental Health (NIMH) — Bipolar Disorder — https://www.nimh.nih.gov/health/topics/bipolar-disorder
- NHS — Bipolar disorder — https://www.nhs.uk/mental-health/conditions/bipolar-disorder/
- Cleveland Clinic — Bipolar Disorder: What It Is, Symptoms & Treatment — https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/9294-bipolar-disorder
- Mayo Clinic — Bipolar disorder: Symptoms and causes — https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/bipolar-disorder/symptoms-causes/syc-20355955
- Türkiye Psikiyatri Derneği — Bipolar Bozukluk (İkiuçlu bozukluk, Manik Depresif Hastalık) — https://psikiyatri.org.tr/halka-yonelik/22/bipolar-bozukluk-ikiuclu-bozukluk-manik-depresif-hastalik